Ngôi làng phụ nữ buộc phải sống như đàn ông

.

Bình đẳng xã hội và tự do giới tính ngày nay mang đến cho chúng ta một số tiện nghi nhỏ bé bên cạnh những đặc quyền vĩ đại, chẳng hạn như phái nữ có thể thoải mái mặc đồ của phái nam (hoặc ngược lại); đàn ông có thể rửa bát, khâu vá; hay một người phụ nữ nếu không biết nội trợ thì đơn giản chỉ là vì đó không phải sở thích của cô ấy… Tóm lại nếu là đàn bà, bạn hoàn toàn vẫn có khả năng trở thành ứng viên tổng thống. Chỉ là bạn có khả năng hay không mà thôi.

Tuy nhiên, bạn có bao giờ tưởng tượng sẽ như thế nào nếu phải sinh ra ở một nơi mà người phụ nữ chỉ được coi là một thứ tài sản trong nhà, và nếu khoác lên mình bộ cánh đàn ông, bạn buộc phải sống như một người đàn ông thực thụ?

Cùng theo chân nhiếp ảnh gia Jill Peters tới các ngôi làng hẻo lánh, biệt lập dưới chân núi An-pơ phía Nam quốc gia Albania, để tìm hiểu một tập tục kỳ lạ hiện đang dần mai một ở nơi này. Một tục lệ quyết định số phận những người phụ nữ khi tuyên thệ, sẽ trở thành một “Trinh nữ”, hay còn gọi là Burnesha theo tiếng địa phương, sẽ được thừa hưởng mọi đặc quyền và sự coi trọng trong xã hội như những người đàn ông, với điều kiện: những phụ nữ này phải sống như đàn ông suốt đời.

Tục lệ này nằm trong một chuỗi các luật lệ hà khắc ra đời vào khoảng thế kỷ 15, tên gọi là Luật lệ Kanun. Xã hội lúc bấy giờ chỉ công nhận vai trò của người đàn ông, còn phụ nữ chỉ là người dọn dẹp, trông coi nhà cửa và chăm sóc con cái. Bởi vậy, nếu muốn được coi trọng, người phụ nữ phải tuân theo luật Kanun, phải tuyên thệ trọn đời sống như đàn ông, ăn mặc giống đàn ông, làm việc ngang sức đàn ông, sinh hoạt cộng đồng với danh nghĩa của một người đàn ông… và đặc biệt, phải thề sống độc thân, suốt đời không được lập gia đình.

Haki – một “Burnesha” lớn lên ở một ngôi làng hẻo lánh phía nam Albania.

Ngày nay, phong tục hơn 500 năm này đang dần biến mất khi mà những khu vực từng bị cô lập trước đây thuộc các quốc gia bán đảo Balkan, nay đang trên đà hiện đại hóa, phát triển cùng với văn minh nhân loại. Tuy nhiên khu vực Bắc Albania, thậm chí một phần rìa của Montenegro và Kosovo, một số ít những “burnesha” – ước chừng khoảng 30 người hoặc ít hơn – vẫn còn tồn tại.

Nhiếp ảnh gia Peters đã thu thập được tư liệu về một số “burnesha”, những người này đã cho phép cô chụp ảnh trong ngôi làng nơi họ sống. Trong suốt thời gian đó, cô đã tìm hiểu được đâu là nguyên nhân dẫn tới quyết định cực đoan của các thiếu nữ xa xưa ở khu vực hẻo lánh này.

Đối với 1 vài người, lời thề là cách duy nhất để tránh khỏi hôn ước không mong muốn. Một số khác thì buộc phải làm vậy để bảo về tài sản gia đình . Luật lệ Kanun quy định người thừa kế tài sản phải là nam giới, nên khi 1 người đàn ông chỉ có con gái, tài sản sẽ không được phép để lại cho đời sau sau khi qua đời – trừ khi ông bắt một trong những đứa con phải trở thành Burnesha.

Hajdari đã trở thành một “Burnesha” để có thể gánh vác cả gia đình người anh trai bệnh tật của mình. “Ông” chọn địa điểm chụp hình ngay bên ngoài căn nhà lớn của “ông”, như một dẫn chứng minh họa cho danh dự và thành quả mà “ông” đã tạo dựng được.

Một số Burnesha giải thích chỉ có thề độc như vậy, họ mới có thể sống một cuộc đời tự do trong xã hội trọng nam khinh nữ lúc bấy giờ. Nói một cách khác, trở thành Burnesha là phương thức để họ tồn tại.

Đồng thời họ khẳng định xu hướng tình dục hay khao khát bày tỏ giới tính không phải là động cơ phía sau quyết định cực đoan của họ. Người phụ nữ phải lựa chọn sống cuộc đời và vai trò của đàn ông, như một thỏa hiệp bất đắc dĩ với một xã hội luôn luôn trói buộc họ vào những vai trò thấp hèn.  Lựa chọn đó là cách để họ trốn thoát – hoặc đương đầu với chế độ trọng nam khinh nữ lúc bấy giờ.

“Tuy vậy có một xúc cảm mạnh mẽ trỗi lên ở mọi Burnesha mà tôi đã gặp, đó là, họ luôn tự hào về cái giá mà họ phải trả - để sống như một người đàn ông và phải độc thân.” Nhiếp ảnh gia phân tích – “ Họ nghĩ rằng nó xứng đáng với những gì họ nhận được. Từ đó có thể thấy hủ tục phong kiến này đã tước đoạt đi sự khẳng định và bản năng giới tính của người phụ nữ để đổi lại cho họ những cơ hội và đặc quyền mà một người đàn ông thì lại nghiễm nhiên được hưởng ngay từ khi mới lọt lòng. Thực sự là một bất công lớn được lấp liếm bằng luật lệ.”  

Haki tin rằng định mệnh của đời bà là trở thành một burnesh. Bà làm công việc nhà nông thầm lặng trước khi qua đời vào năm 2017

Qamile đã tuyên thệ làm một “Burnesha” khi bà 12 tuổi để trở thành một đứa con trai mà cha bà mong muốn.

Lume phải trở thành “Burnesha” để tránh khỏi một cuộc hôn nhân bị dàn xếp và để được tự do.

Shkurtan đã từng là một sĩ quan quân đội cao cấp trong suốt thời kỳ chuyên chế độc tài ở Albania, và rất tự hào vì được mọi người đàn ông khác trong quân ngũ kính trọng.

Thực hiện: Mya Hoàng Yến

Nguồn: www.lofficiel.vn